Z biegiem czasu prawo autorskie stało się dla nas czymś absolutnie zrozumiałym i naturalnym – w końcu nikt nie chciałby, aby na jego dziele zarabiała inna osoba. Podobnie jest w przypadku hodowców roślin – twórców nowych odmian chroni prawo hodowcy do odmiany roślin. Zobacz, co znaczy, że dana roślina jest chroniona prawnie i kto zajmuje się kontrolowaniem hodowców.

Wyłączne prawo do odmiany roślin

Prawo hodowcy do odmiany roślin to odpowiednik prawa autorskiego. Oznacza to, że osoba, która wyhodowała nowy gatunek lub odmianę rośliny, posiada wyłączne prawo do jej hodowli oraz zarobkowego korzystania z tego prawa. Aby dana roślina została uznana za chronioną prawnie, musi jednak spełniać warunki Ustawy o ochronie prawnej odmian roślin. W przepisie tym uregulowany został sposób i warunki przyznawania ochrony prawnej odmianie rośliny, a także zarobkowego korzystania z ochrony.

Aby móc korzystać z wyłącznego prawa do odmiany rośliny należy spełnić szereg warunków oraz złożeniu wniosku do Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych. Do najważniejszych warunków, które spełnić musi nowa odmiana, zaliczamy:

  • wyróżnianie się przynajmniej jedną istotną właściwością, która wynika z genotypu rośliny;
  • jednolitość pod względem właściwości branych w jej przypadku pod uwagę;
  • trwałość i dziedziczność cechy.

Roślina nie może być także modyfikowana genetycznie. Przed złożeniem wniosku  hodowca nie może danej odmiany sprzedać ani udostępnić do wykorzystania w celach handlowych materiału siewnego.

Ochrona prawna rośliny

Jeśli odmiana rośliny, którą wyhodowaliśmy, stała się chroniona prawnie, uzyskujemy wyłączne prawo do uprawiania jej, a także:

  • wytwarzania lub rozmnażania,
  • przygotowywania do rozmnażania,
  • sprzedaży,
  • eksportowania,
  • importowania,

oraz przechowywania materiału siewnego tej odmiany chronionej. Z myślą o zabezpieczeniu interesów hodowców powstała Agencja Nasienna Sp. z o.o. w Lesznie, czyli organizacja hodowców roślin rolniczych, oferująca hodowcom swoją pomoc w kwestiach związanych z egzekwowaniem ich praw.

Zadania, którymi zajmuje się ta organizacja to reprezentowanie posiadaczy wyłącznego prawa do odmian roślin, które uprawiają polscy rolnicy. Oznacza to wspieranie użytkowania odmian roślin, które objęte są ochroną prawną zgodne z prawem, a także zwalczanie przejawów naruszeń wyłącznego prawa do odmian roślin - w szczególności nielegalnego obrotu materiałem siewnym.

Agencja pośredniczy także w rozliczeniach pomiędzy rolnikami a hodowcami za siew ze zbioru na zasadzie odstępstwa rolnego, kontroluje licencjobiorców, przetwórców materiału ze zbioru i posiadaczy gruntów rolnych. Dzięki temu hodowcy zyskują pewność, że ich wyłączne prawo do odmiany roślin nie jest łamane.