Każdego roku, w ostatni weekend października przestawiamy zegarki o sześćdziesiąt minut do tyłu. Choć dzięki temu możemy spać o godzinę dłużej, to zmiana czasu z letniego na zimowy (jak i odwrotnie) od lat budzi spore kontrowersje. Czy wiesz, od kiedy przesuwamy wskazówki czasomierzy? Przeczytaj i poznaj historię tej ingerencji. Sprawdź, jak sobie radzić z jej negatywnymi skutkami.

Dlaczego przestawiamy zegarki? Krótka historia zmiany czasu

Zastanawiasz się, dlaczego dwa razy w roku zmienia się czas? Okazuje się, że w zamyśle twórców celem ingerencji było dostosowanie ludzkiego życia do jak najefektywniejszego wykorzystania światła słonecznego. Obecnie przestawianie zegarków ma przede wszystkim umożliwić bardziej skuteczne oszczędzanie energii elektrycznej. W ten sposób pora snu przypada na noc, a pora aktywności fizycznej na dzień.

Z historycznego punktu widzenia za ojca zmiany czasu uchodzi Benjamin Franklin. Polityk w humorystycznej wypowiedzi stwierdził, że zużywanie świec zostałoby znacząco ograniczone, gdyby ludzie wcześniej kładliby się spać i zaczęli szybciej wstawać. Po prawie stu latach do niezobowiązującej idei powrócił William Willett, który chciał przestawiać zegarki i inne czasomierze aż o 80 minut. Jego pomysł nie został jednak poparty przez rząd.

Ostatecznie dopiero podczas I Wojny Światowej koncepcja zmiany czasu została zastosowana w praktyce. Z przyczyn ekonomicznych zainicjowały ją Niemcy, a tuż za nimi podążyli Brytyjczycy wraz z sojusznikami, następnie USA i Rosja, a także kolejne kraje widzące potencjał w tym pomyśle. W Polsce wprowadzano tę inicjatywę kilkukrotnie (m.in. po raz pierwszy w 1919 roku, w czasie okupacji hitlerowskiej, a następnie w latach 1945-1949, 1957-1964) a na stałe obowiązuje od 1977 roku.

Kiedy zmieniamy czas na zimowy?

Jak się okazuje, przestawianie zegarków dwa razy do roku jest już więc ponad wiekową tradycją. Obecnie zmiany stosowane są w ponad 70 państwach świata – w większości europejskich (poza Rosją, Islandią oraz Białorusią). Czas letni ma umożliwić bardziej efektywne wykorzystanie światła słonecznego. Z tego samego powodu jesienią (kiedy dni stają się krótsze) wraca się do czasu zimowego (standardowego, środkowoeuropejskiego).   

W Unii Europejskiej zmiana jest uregulowana. Czas letni na zimowy zastępowany jest w ostatnią niedzielę października o 1:00 w nocy. To wtedy wskazówki zegarów przesuwane są o 60 minut do tyłu. W Polsce zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów modyfikację przeprowadza się z godziny 3:00 na 2:00. Powrót w ostatnią niedzielę marca wymaga przesunięcia wskazań o tę samą wartość do przodu.  

Zastanawiasz się, kiedy zmieniamy czas letni na zimowy w 2021 roku? Takie wątpliwości mają swoje uzasadnienie, ponieważ jest to wydarzenie ruchome i właściwie co roku dzieje się w innym terminie. W tym roku zegarki przestawimy w noc z 30 na 31 października o 2:00 w nocy. Trzeba je cofnąć o 60 minut, co oznacza, że będziemy spać o godzinę dłużej. 

przestawianie zegarków

Przestawienie czasu z letniego na zimowy – jak się przygotować na zmianę?

Statystycznie potrzebujemy nawet kilku dni, aby przyzwyczaić się do nowej godziny pobudki. Okazuje się, że wpływ zmiany czasu na człowieka jest obecnie większy niż inne skutki wspomnianej modyfikacji. Pamiętajmy, że czasem właściwym jest ten strefowy, który obowiązuje nas zimą. W całej Unii Europejskiej trwa od lat dyskusja nad zmianą rozporządzenia. W państwach unijnych regulacja miała przestać obowiązywać od 2021 roku, ale prace nad projektem zostały wstrzymane z powodu pandemii.

Obecnie nie odnotowuje się efektów oddziaływania przesuwania zegarków na ilość zaoszczędzonej energii elektrycznej. Za to dużo częściej mamy do czynienia z poniższymi skutkami zmiany czasu:

  • wywołanie trudności w ruchu lotniczym na całym świecie;
  • godzinna przerwa w świadczeniu usług bankowych;
  • utrudnienie działalności różnych instytucji takich jak na przykład koleje;
  • nadgodziny związane z pracą na nocnej zmianie;
  • zwiększone prawdopodobieństwo występowania stanów depresyjnych i lękowych;
  • rozregulowanie ludzkiego zegara biologicznego: problemy ze snem w najbliższych dniach, spadek energii do działania, rozdrażnienie, negatywny wpływ na samopoczucie, koncentrację i efektywność w pracy;
  • problemy z organizacją dnia na nowo związane ze zmianą dobowego rytmu.  

Jak przygotować się na zmianę czasu z letniego na zimowy? W tym czasie warto zrezygnować z alkoholu oraz jedzenia przed snem, uważać na ilość spożywanej kofeiny, postawić na aktywność na długo przed drzemką i zaniechać korzystania z telefonu przed zaśnięciem. Przede wszystkim należy jednak stopniowo zmieniać pory aktywności.

Z przeprowadzonych analiz wynika, że Polacy nie chcą przestawiania zegarków i preferują czas letni. Warto pamiętać przy tym, że to czas zimowy wynika bezpośrednio z położenia geograficznego i jest naturalny dla Polski. Na razie musimy wciąż czekać na ostateczną decyzję o likwidacji tej kontrowersyjnej modyfikacji.

Zobacz też: jak i dlaczego warto wstawać wcześnie rano?