Ornatem nazywamy wierzchni strój liturgiczny, który kapłan zakłada do prowadzenia Mszy Świętej. Wygląd szaty, a zwłaszcza jej kolorystyka, musi być odpowiednio dopasowana do aktualnego okresu w liturgii kościoła. Ornat podkreśla dostojeństwo ceremonii, a także jest symbolem służby wiernym, która jest rolą każdego kapłana. Jakie rodzaje ornatów są obecnie używane przez duchownych?
Rodzaje ornatów liturgicznych
W kościele katolickim stosowane są ornaty skrzypcowate, nazywane również rzymskimi. Szyje się je ze szlachetnych i bardzo drogich tkanin takich jak atłas, adamaszek, aksamit czy ryps. Ornaty rzymskie posiadają bogate zdobienia w formie haftów, galonów, kolumny bądź krzyża, który określany jest mianem preteksty. Bywa, że szaty liturgiczne tego rodzaju dekorowane są także złotem i kamieniami szlachetnymi.
Na rynku dostępne są również ornaty gotyckie i semigotyckie zwane też antycznymi lub starożytnymi. Szaty te są dłuższe od ornatów rzymskich i zakłada się je przez głowę tak, by luźno opływały sylwetkę kapłana. Ornaty antyczne szyte są zazwyczaj z jednego kawałka materiału. Zdarza się, że posiadają kaptur. I w tym przypadku pretkesta jest koniecznością, lecz umieszcza się ją zazwyczaj z tyłu szaty. Ornaty gotyckie cieszą się znacznie większą popularnością wśród duchownych niż ornaty rzymskie. Zapewniają bowiem większą swobodę ruchów.
Hafty w ornatach liturgicznych
Hafty odgrywają niezwykle ważną rolę w produkcji ornatów liturgicznych. Sama konstrukcja szat jest raczej prosta, natomiast to właśnie zdobienia decydują o charakterze ornatu oraz jego cenie. W sklepach z odzieżą liturgiczną znajdziemy ornaty proste, z delikatnymi aplikacjami oraz szaty bogato zdobione, które wręcz uginają się od złoceń. Jak informuje specjalista z firmy Zygzak, która specjalizuje się w haftowaniu szat liturgicznych – w produkcji ornatów korzysta się zarówno z haftu ręcznego, jak i komputerowego.
Haftowanie ręczne wymaga jednak wiele czasu, zaś stworzenie projektu w programie komputerowym i odwzorowanie go na tkaninie to zaledwie chwila. Z tego też względu większość firm korzysta obecnie z dobrodziejstw tej drugiej metody. Trzeba przy tym zaznaczyć, że obie techniki cechują się równie wysoką estetyką. Jakie hafty nanosi się na tkaniny liturgiczne? Są to zazwyczaj symbole religijne, czasami również narodowe i ornamenty roślinne.
Kolory ornatów liturgicznych
Ornaty liturgiczne występują zazwyczaj w sześciu odcieniach, które mają związek z kalendarzem świąt kościelnych. W okresie wielkanocnym możemy zaobserwować, że kapłani prowadzą Mszę Św. w ornatach białych, które symbolizują niewinność, radość i światło. W Niedzielę Palmową, Niedzielę Zesłania Ducha Świętego i w Wielki Piątek ujrzymy duchownego w czerwonym ornacie. Zielony kolor szat dozwolony jest przez większą część roku i symbolizuje nadzieję. Fioletowych ornatów używa się zaś w okresie Adwentu i Wielkiego Postu, podobnie zresztą jak różowych. Czerń zarezerwowana jest dla uroczystości pogrzebowych.
