W związku z wojną w Ukrainie jesteśmy zalewani ostatnio ogromną ilością informacji – niestety część z nich całkowicie mija się z prawdą. Fake newsy, które krążą w Internecie, wprowadzają w błąd, sieją panikę i strach. Jak sobie z tym radzić? Przeczytaj nasz przewodnik, z którego dowiesz się, jak chronić się przed dezinformacją i w jaki sposób weryfikować znalezione w sieci newsy.
Fake newsy, które wywołują panikę i strach
Fake newsy od zawsze zalewały Internet. Według raportu Digital Poland ,,Dezinformacja oczami Polaków’’ już 80% naszego społeczeństwa spotkało się z dezinformacją oraz fałszywymi informacjami o Polsce i świecie. Z raportu wynika też, że na fake newsy najbardziej podatni są młodzi ludzie, którzy ufają Social Mediom i nie potrafią odróżnić, co jest prawdą a co fałszem1.
Obecna sytuacja w Ukrainie to niestety kolejny pretekst dla internetowych trolli. W ostatnim czasie po sieci krąży mnóstwo nieprawdziwych informacji. Część z nich przedstawia półprawdę, inne są wyrwane z kontekstu, a niektóre propagandowe. Należy więc uświadamiać ludzi o tym problemie.
Pamiętaj, że celem fake newsów jest m.in.:
- wprowadzanie w błąd,
- szokowanie,
- wzbudzanie kontrowersji,
- wywoływanie paniki i chaosu,
- manipulacja.
Ich autorzy mają więc wyłącznie złe intencje.
Jak radzić sobie z dezinformacją?
Dezinformacji w sieci jest bardzo wiele i warto zdawać sobie z tego sprawę. Co prawda nie da się uchronić przed powstawaniem fake newsów, ale można przyczynić się do zatrzymania ich udostępniania. Pamiętaj bowiem, że fałszywe informacje nie roznoszą się same – robią to ludzie. Jak to zatrzymać? Jak rozpoznać fake newsy i walczyć z dezinformacją? Oto kilka wskazówek.
1. Korzystaj tylko ze sprawdzonych źródeł
Wybieraj sprawdzone źródła. Pamiętaj, by zawsze weryfikować autorów, datę danej publikacji oraz źródła danych. Nie wierz treściom, które są publikowane anonimowo, pochodzą z podejrzanych stron WWW i nie mają odnośników do raportów i badań. Wybieraj też źródła, które przedstawiają fakty, a nie opinie.
2. Sprawdzaj profile w Social Mediach, które publikują treści
Ostatnio w mediach społecznościowych powstaje wiele nowych profili, które mają na celu wyłącznie rozpowszechnianie propagandy. Sprawdzaj więc, kiedy został założony dany profil. Pamiętaj też, by nie wierzyć przypadkowym influencerom. Zweryfikuj daną osobę/autora treści, sprawdź, czym się zajmuje, jakie ma zaplecze i wiedzę w temacie, na który się wypowiada.
3. Myśl logicznie, zamiast kierować się emocjami
Człowiek, będąc pod wpływem emocji, jest o wiele bardziej podatny na manipulację. Postaraj się więc nie tracić czujności oraz krytycznie podchodzić do przeczytanych czy usłyszanych informacji. Zanim przekażesz coś dalej, weź głęboki oddech, zastanów się i zweryfikuj, czy dana informacja jest prawdziwa.
4. Czytaj całe artykuły, a nie tylko nagłówki
Wiele portali internetowych wykorzystuje niestety tzw. clickbaity, czyli tytuły, które mają przyciągnąć uwagę, zainteresować i zachęcić do kliknięcia. Nie do końca odnoszą się jednak do treści artykułu i mogą wprowadzać w błąd. Pamiętaj zatem, że nagłówek i wstęp to nie wszystko. Zapoznawaj się więc z całymi artykułami, aby zdobyć więcej informacji i uchronić się przed manipulacją. Staraj się też czerpać wiedzę z dłuższych analiz, a nie z krótkich, emocjonalnych wpisów.
5. Czytaj komentarze pod postem lub artykułem
Poza czytaniem treści posta czy artykułu warto też zaglądać do komentarzy. Być może ktoś już zwrócił uwagę, że przytoczone informacje są nieprawdziwe lub wręcz przeciwnie – potwierdził ich autentyczność przy pomocy konkretnych danych. Pamiętaj jednak, by komentarze także czytać ,,z głową’’. Niektóre z nich są bardzo emocjonalne i niekoniecznie obiektywne.
6. Zgłaszaj fałszywe konta w Social Mediach
Trollerskie konta najczęściej zostały założone niedawno i nie mają zbyt wiele treści. Są zazwyczaj monotematyczne. Jeśli zauważysz, że dany profil rozpowszechnia fałszywe informacje, zgłoś go. Szybkie reagowanie jest tutaj bardzo ważne.
Jak sprawdzać wiarygodność newsów znalezionych w sieci?
Jak już wiemy, Internet to miejsce, w którym nieprawdziwe informacje udostępniane i rozpowszechniane są w tempie ekspresowym. Czasem niestety trudno jest odróżnić, co jest prawdą, a co fake newsem. Powstały jednak serwisy fast-checkingowe, których zadaniem jest sprawdzanie autentyczności treści i tropienie dezinformacji. Jakie to serwisy? Oto kilka z nich:
- Demagog
- FakeNews.pl
- AntyFAKE
- Konkret24
Na Twitterze można znaleźć profile, które demaskują profile botów i trolli internetowych oraz zgłaszają je do usunięcia. Są to takie konta jak:
- Demaskujemy dezinformację – profil stworzony przez Brand24
- #WłączWeryfikację – profil administrowany przez Państwowy Instytut Badawczy NASK
Jeśli znajdziesz podejrzany adres WWW lub wpis w Social Mediach, możesz go też zgłosić na stronie zglostrolla.pl, wklejając link. Analitycy weryfikują wszystkie zgłoszenia, a następnie przekazują je do Twittera i innych mediów.
Pamiętaj, by myśleć krytycznie i nie wierzyć we wszystkie informacje, które krążą po Internecie. Warto też uświadamiać o tym swoich znajomych i rodzinę. Wspólnie możemy powstrzymać rozpowszechnianie propagandowych treści, które wywołują panikę.
